Category Archives: Obrobka skrawaniem

Przygotowanie powierzchni do trasowania

Przygotowanie powierzchni do trasowania polega na oczyszczeniu jej z wszelkich zanieczyszczeń, jak zwilgocenia, rdza, oleje, smary, brud, woda itp. Czyszczenie powierzchni może być przeprowadzane poza stanowiskiem traserskim lub na stanowisku traserskim. Na stanowisku traserskim powierzchnię trasowana czyści się za pomocą szczotek drucianych i szmat. Powierzchnie bardziej zanieczyszczone, jak powierzchnie odlewów, odkuwek, blach pokrytych rdzą, poddaje się operacjom piaskowania, śrutowania lub bębnowaniu. Piaskowanie i śrutowanie należy do obróbki strumieniowo- ściernej. Polega na działaniu ścierniwa (piasku o odpowiedniej granulacji lub śrutu) wyrzucanego pod ciśnieniem na powierzchnię czyszczoną. Do czyszczenia powierzchni przez piaskowanie lub śrutowanie służą specjalne urządzenia. Bębnowanie polega na oczyszczeniu powierzchni metalu znajdującego się w bębnie razem ze ścierniwem (piasek lub śrut). Bęben wykonany w kształcie prostopadłościanu o podstawie ośmiokąta jest wprowadzany w powolny ruch obrotowy, przez co następuje zmieszanie części za ścieraniem czyszczącym powierzchnie. Bęben musi być tylko częściowo napełniony mieszaniną ścierna, gdyż powierzchnia metalu nie zostanie oczyszczona.

Proste narzędzia pomiarowe

Uzyskanie wymiarów rysunkowych na obrabianym przedmiocie i ich zmierzenie jest możliwe tylko w pewnym przybliżeniu. Każdy założony wymiar ma dopuszczalne błędy wykonania. Pomiar ma na celu stwierdzeni zgodności wykonania obrabianego przedmiotu z jego rysunkiem technicznym. Mierzenie jest to czynność polegającą na porównaniu jakiegoś wymiaru (lub kilku wymiarów) mierzonego przedmiotu z wymiarem (lub wymiarami), którego wartość liczbową ustala się wg wskazania narzędzia mierniczego. Sprawdzenie jest to zbór czynności potrzebnych do stwierdzenia czy sprawdzany przedmiot odpowiada stawianym wymaganiom, bez potrzeby ustalania szczegółowych wartości liczbowych. Do pomiaru i sprawdzania wymiarów używa się sprzętu pomiarowe. Dane techniczne narzędzi pomiarowych określają ich przydatność do odpowiednich rodzajów pomiarów: zakres pomiarowy narzędzia wskazuje największe i najmniejsze graniczne wymiary, które mogą być tym narzędziem mierzone. Obszar pomiarowy podziałki jest to liczba wskazująca wielkość obszaru, w którego obrębie mogą być odczytywane wskazania na podziałce. Działka elementarna jest to wartość liczbowa, którą przedstawia najkrótsza odległość między sąsiednimi kreskami danej podziałki.

Technika trasowania

Przed przystąpieniem do trasowania należy sprawdzić, czy półwyrób nie ma pęknięć oraz czy jego wymiary są zgodnie z rysunkiem. Zadaniem trasowania jest także sprawdzenie, czy półwyrób ma odpowiednie naddatki na obróbkę. Naddatkiem na obróbkę nazywamy warstwę materiału, która w procesie obróbki zostanie usunięta z wymaganiami na rysunku technicznym. Wartość naddatku jest uzależniona od kilku czynników, takich jak wielkości produkcji, rodzaju i wielkości półwyrobów, rodzaju obróbki itp. Po wstępnych oględzinach należy powierzchnie trasowane oczyścić i pomalować. Kolejna czynnością jest ustawienie półwyrobu do trasowania. Trasowanie na płaszczyźnie może odbywać się przy poziomym lub pionowym ustawieniu przedmiotu trasowanego. Przy pionowym ustawieniu przedmiotu trasowanego używa się wysokościomierzy, ryśników itp. Trasowanie rozpoczynamy od wyznaczenia osi symetrii. W tym celu mierzymy suwmiarką szerokość płaszczyzny, ustawiamy ryśnik lub wysokościomierz na połowie wymiaru zmierzonego suwmiarką i kreślimy rysę od bazy. Następnie obracamy przedmiot o 180 stopni i tym samym wymiarem kreślimy rysę od podstawy B. Jeżeli nie popełniliśmy błędu przy mierzeniu i ustawianiu ryśnika lub wysokościomierza, otrzymamy jedną rysę przy założeniu, że podstawy są równoległe.

Wiadomości wstępne

Technologia jest nauką o procesach technologicznych wytwarzania produktów z materiałów wyjściowych. Technologia obejmuje metody i sposoby wytwarzania surowców i materiałów oraz przetwarzanie ich na półwyroby i wyroby gotowe. Proces technologiczny obróbkowy jest to zespół czynności związanych bezpośrednio ze zminą kształtu, wymiarów, wyglądu, jak również ze zmiana własności przedmiotu obrabianego. Proces wytwarzania wyrobu składa się z dwóch faz: faza pierwsza, czyli wyrób półwyrobów (odlewy, pręty, kształtowniki, blachy, odkuwki itp.), druga to dalsza obróbka, mająca na celu nadanie im ostatecznej postaci i przygotowanie ich do montażu. Przybliżony procentowy udział głównych procesów obróbkowych w całej pracochłonności procesów technologicznych jest następujący: obróbka skrawaniem – 30 procent, montaż – 22, odlewnictwo – 14, roboty ślusarskie – 5, spawalnictwo – 4, obróbka plastyczna – 4 oraz inne – 24%. Obróbka skrawaniem ma duży udział w pracochłonności procesów technologicznych, swoją powszechność zawdzięcza uniwersalności stosowania i możliwości osiągania najwyższych dokładności wykonania. Mimo wymienionych zalet, obróbka skrawaniem ma wiele wad skłaniających do eliminowania jej z procesów wytwórczych.

Wyposażenie stanowiska ślusarskiego

Warsztatem ślusarskim nazywamy zespół stanowisk roboczych wraz z wyposażeniem umożliwiającym obróbkę rzeczną metali na zimno i tworzyw oraz montaż i naprawę urządzeń technicznych. Do wyposażenia stanowiska ślusarskiego należą: stół ślusarski, imadła ślusarskie, narzędzia kontrolno-pomiarowe, narzędzia robocze. W warsztacie ślusarskim mogą znajdować się pomocnicze stanowiska ślusarskie, z których ślusarz korzysta dorywczo w czasie swojej pracy: płyta traserska, piła mechaniczna, nożyce dźwigniowe, prasy, wiertarki, ostrzarki, ścianki pneumatyczne, szlifierki z giętkim wałkiem itd. Stół ślusarski wykonany jest z kształtowników stalowych. Płyta wykonana jest z drewna i pokryta w zależności od rodzaju wykonywanych prac: blachą stalową lub miękkim tworzywem. Stoły ślusarskie mogą być jedno, dwu lub wielostanowiskowe. Imadła ślusarskie dzielimy na równoległe i zawiasowe. Imadła równoległe wykonane z żeliwa dzielimy na stałe i obrotowe. Imadła zawiasowe, w których ruch szczęk odbywa się po łuku, dzielimy na stanowiskowe i ręczne. Imadła zawiasowe stanowiskowe używane są do prac cięższych i dlatego są wykonane ze stali. Narzędzia kontrolno-pomiarowe mają zastosowanie do sprawdzania zgodności wykonanej obróbki.

Narzędzia traserskie

Do narzędzi traserskich należą rysiki – do wykreślenia rysunków traserskich; punktak – do punktowania rysunków traserskich; młotek, cyrkle, kątowniki, suwmiarki, wysokościomierze, kątownik nastawny, ryśnik (znacznik) – do wyznaczania miejsc rysunków traserskich; katowniki – do mocowania przedmiotów trasowych; podstawki śrubowe; pryzmy; zaciski; środkownik. Kątownik nastawny wyposażony jest w podstawkę z poziomica i pryzmę o kącie 90 stopni spełniającą rolę środkownika. Działka elementarna kątownika nastawnego wynosi 1 stopień. Do wyznaczania okręgów łuków, podziału kątów i odcinków, wyznaczania powtarzalnych wymiarów i długościowych służą cyrkle traserskie. Ryśnik, inaczej zwany znacznikiem, jest to narzędzie traserskie w postaci rysika umieszczonego na podstawie słupkowej. Spełnia on podobną rolę do wysokościomierze, z tą różnicą, że nie ma podzielni ani noniusza. Do ustawienia rysika na żądany wymiar niezbędny jest traserski przymiar kreskowe. Wzorce zarysu gwintu służą do określenia wartości skoku badanego gwintu. Wzorzec jest zbudowany z płytek stalowych z naciętymi na nich różnymi skokami gwintu. Sprawdzanie gwintu przeprowadza się podobnie jak sprawdzanie krzywizn promieniomierzem.

Bezpieczeństwo i higiena pracy

Bhp w zakładzie pracy. Bhp zapewnia wykonywanie pracy w warunkach nie zagrażających zdrowiu i życiu osób zatrudnionych. Zapewnienie odpowiednich i bezpiecznych warunków pracy jest zasadą wynikającą z podstawowych praw obywatelskich, zagwarantowanych Konstytucja. Każdy pracownik powinien: wykonywać pracę zgodnie z zasadami i przepisami bhp, dbać o należyty stan maszyn, urządzeń i sprzętu, używać odzieży ochronnej oraz sprzętu zgodnie z przeznaczeniem, poddawać się okresowym badaniom lekarskim, brać udział w szkoleniu i instruktażu z zakresu bhp, niezwłocznie zawiadamiać przełożonych o zauważonym wypadku, albo zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego, usuwać ze stanowiska zbędne przedmioty, sprowadzać przed przystąpieniem do pracy stan techniczny urządzenia, maszyny, narzędzia itp. Bhp na stanowisku pracy. Na stanowiskach obróbki wiórowej zagrożenia stanowią: przedmioty obracające się – nie wolno ich dotykać ręką, niewłaściwe mocowanie powodujące wyrwanie przedmiotu z uchwytu, wióry – należy stosować osłony, haczyki, narzędzia, prąd elektryczny – przed przystąpieniem do pracy należy sprawdzić urządzenie, zwisające części ubioru, jak krawat, szalik oraz zwisające nakrycia głowy, przebywanie pod suwnica transportującą ciężar.

Rodzaje pomiarów

Ze względu na sposób wykonywania pomiary mogą być bezpośrednie lub pośrednie. Pomiar bezpośredni jest wtedy, gdy wartości liczbowa zmierzonego wymiaru uzyskuje się bezpośrednio jako wynik dokonania czynności pomiarowych, np.. mierzenie średnicy wałka suwmiarką, mierzenie kąta kątomierzem. Pomiar pośredni jest wtedy, gdy wartość liczbowa nie jest mierzona bezpośrednio (trudno dostępna), lecz mierzone są inne wielkości, z których można wyliczyć poszukiwana wielkość. Narzędzia pomiarowe dzielimy na wzorce miar i przyrządy pomiarowe. Wzorcem miar nazywamy ciało fizyczne odtwarzające miarę danej wielkości określona dokładnością, np. pomiar kreskowy, promieniomierz, szczelinomierz, kątownik. Przyrządem pomiarowym nazywamy przyrząd do bezpośredniego lub pośredniego wykonania pomiarów. Przyrządami pomiarowymi używanymi przez ślusarza są: suwmiarka, mikrometr, czujnik zegarowy, głębokościomierz itp. Ze względu na sposób wykonywania pomiarów narzędzia pomiarowe dzielą się na: narzędzie pomiarowe do pomiarów bezpośrednich, narzędzia pomiarowe do pomiarów pośrednich. Pomiary bezpośrednie sa dokonywane następującymi narzędziami miarowymi: przymiarami kreskowymi, suwmiarkami, głębokościomierzami, wysokościomierzami, mikrometrami. Do pomiarów pośrednich są używane: macki, cyrkle, kątowniki, czujniki zegarowe, kątomierze.

Organizacja stanowiska ślusarskiego

Organizowanie stanowiska polega na doborze i zestawieniu środków pracy oraz sposobów ich użycia do wykonania zadania. Środkami pracy ślusarza SA narzędzia i urządzenia, jakich używa do pracy. W zakładach realizujących produkcję jednostkową i małoseryjną nieekonomiczne jest stosowanie instrukcji operacyjnych. Szczególnie w tych zakładach ślusarz przed przystąpieniem do wykonywania zadania powinien zapoznać się dokładnie z rysunkiem i inną dokumentacja techniczną, przemyśleć w szczegółach proces technologiczny wykonywanej operacji oraz właściwie dobrać środki pracy (narzędzia, przyrządy, sprawdziany itp.) i sprawdzić ich stan techniczny. Narzędzia do wykonywania operacji powinny być ułożone na stole ślusarskim wg kolejności ich używania. Narzędzia kontrolno-pomiarowe powinny znajdować się na stole ślusarskim w miejscu, gdzie nie grozi im uszkodzenie w trakcie pracy. Niedozwolone jest układanie narzędzi jedno na drugim. Narzędzie trzymane lewą ręka np. przecinaki, wycinaki, powinny leżeć po lewej stronie imadła, zaś trzymane prawa ręka po prawej stronie. Takie ułożenie narzędzi umożliwia uniknięcie zbędnych ruchów ślusarza. Stanowisko ślusarskie powinno mieć miejsca odkładcze dla części przeznaczonych do obróbki i już obrobionych.

Trasowanie na płaszczyźnie

Trasowanie jest czynnością często wykonywaną przez ślusarza. Trasowaniem nazywamy wyznaczanie (na podstawie rysunku warsztatowego) na powierzchni przedmiotu linii i punktów potrzebnych do wykonania obróbki. Dokładność osiągana przy trasowaniu na płaszczyźnie wynosi od jednej dziesiątej do czterech dziesiątych milimetra, w zależności od kwalifikacji pracownika i dokładności używanych narzędzi. Trasowanie jest stosowane w produkcji jednostkowej, gdzie wykonanie specjalnych przyrządów zastępujących trasowanie jest nieekonomiczne (nieopłacalne). Najważniejszym przyrządem wyposażenia stanowiska traserskiego jest płyta traserska. Jest to sztywna płyta żeliwna o gładkiej, płaskiej powierzchni górnej. Służy jako wspornik elementów trasowanych, a jej gładź stanowi płaszczyznę odniesienia, względem której wyznacza się osie przedmiotów, naddatki na obróbkę itp. Płyty traserskie stacjonarne mają kanały ogrzewcze, aby temperatura powierzchni roboczej płyty była bezpieczna dla pracy trasera. Oprócz stacjonarnej płyty traserskiej stanowisko jest wyposażone w przenośne płyty traserskie. Ponadto stanowisko traserskie wyposażone jest w stołki o regulowanej wysokości siedzenia oraz szafę narzędziową do przechowywania narzędzi traserskich. Wskazane jest, aby stanowisko traserskie miało oświetlenie naturalne, jak i sztuczne-jarzeniowe.